درمان تاخیر در قاعدگی یا امنوره

0

 

 درمان تاخیر در قاعدگی یا امنوره 

آمنوره (Amenorrhea) چسیت؟

آمنوره به عنوان نبود خونریزی قاعدگی می­باشد که می­تواند به صورت اولیه و یا ثانویه باشد.

آمنوره اولیه نبود خونریزی قاعده­گی و خصوصیات جنسی ثانویه (به عنوان مثال رشد سینه و موهای ناحیه تناسلی) در دختران با سن ۱۴ سال و یا نبود خونریزی قاعده­گی با ویژگی­های جنسی عادی در دختران با سن ۱۶ سال می­باشد. آمنوره ثانویه نبود خونریزی قاعده­گی در زنانی که دچار عادات ماهانه می­شدند ولی در ادامه برای مدت سه ماه یا بیشتر در نبود بارداری، شیردهی (تولید شیر سینه)، مهار چرخه­ها با استفاده از داورهای ضدبارداری عمومی (برای کنترل تولد) و یا یائسگی متوقف می­شود. برای زنانی که عادات ماهانه منظمی دارند، هیپوتالاموس، غده هیپوفیز، تخمدان و رحم باید به صورت طبیعی کار کنند. هیپوتالاموس منجر به تحریک غده هیپوفیز برای آزادسازی هورمون تحریک کننده فولیکول (FSH) و هورمون جسم زرد (LH) می­شود. FSH و LH منجر می­شود تا تخمدان هورمون­های استروژن و پروژسترون تولید کند. استروژن و پروژسترون مسئول تغییرات چرخه­ای در اندومتر (پوشش رحم) شامل قاعده­گی می­شود. علاوه بر این، برای امکان عبور جریان خون قاعده­گی، دستگاه تناسلی زن باید عاری از هر نوع ناهنجاری باشد.

دلایل ایجاد آمنوره چیست؟

آمنوره می­تواند در اثر اختلال در محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-تخمدان، اختلالات آناتومیکی دستگاه تناسبی و یا دلایل عملکردی ایجاد شود.

دلایل هیپوتالاموس

  • کرانیوفارینژوما craniopharyngioma (تومور مغزی در نزدیکی غده هیپوفیز)
  • سندروم Kallmann (کمبود گنادوتروپین، هورمون تسریع کننده رشد و عملکرد اندام­های تناسلی)
  • کمبود­های تغذیه­ای
  • وزن بدن پایین و یا تاخیر در رشد

علل هیپوفیزی

  • Prolactinemia (سطح بالای پرولاکتین خون، هورمون تحریک کننده ترشح شیر از سینه در طی شیر­دهی) که معمولاً در اثر prolactinoma پرولاکتینوما (تومور غده هیپوفیز ترشح کننده هورمون پرولاکتین)
  • ناهنجاری­های مرتبط با سایر تورمورهای هیپوفیز (نظیر سندروم کوشینگ، آکرومگالی یا هورمون تحریک کننده تروئید)
  • نکروز پس از زایمان هیپوفیز (مرگ سلول­های هیپوفیز پس از زایمان)
  • هیپوفیزیت خودایمن (تخریب سلول­های غده هیپوفیز توسط سیستم دفاعی خودی)
  • کرانیوفارینژوما craniopharyngioma (تومور مغزی در نزدیکی غده هیپوفیز)
  • تابش اشعه به هیپوفیز
  • سارکودیوزیس Sarcoidosis (بیماری عمومی که می­تواند هیپوفیز را تحت تاثیر قرار دهد)

علل تخمدانی

_ کمبود آزادسازی تخمک

  • هاپیرآندروژینوما (سطح بالای هورمون­های مردانه)
  • سندروم تخمدان پلی­کیستیک (ناهنجاری هورمونی که سن باروری زن را تحت تاثیر قرار می­دهد)
  • نارسایی زودرس تخمدان
  • سندروم Turner (بیماری ژنتیکی که با تخمدان­های توسعه نیافته، ناتوانی در عادات ماهانه و Stature کوتاه مشخص می­شود).
  • اختلالات غددجنسی (نارسایی در تکامل تخمدان)
  • Oophoritis خود ایمن (سلول­های تخمدان توسط سیستم ایمنی خودی از بین می­روند)
  • Premutation X شکننده (پیش جهش شکننده X)
  • تابش اشعه یا شیمی درمانی
  • گالاکتوسمیا، Galactoseima (اختلال ارثی، که در آن گالاکتوز، نوعی قند، در خون تجمع می­یابد)
  • اختلالات آناتومیکی در دستگاه تناسلی
  • چسبندگی داخل رحمی
  • پرده بکارت بدون سوراخ (پرده بکارتی که فاقد منفذ خروجی می­باشد، و غشا به طور کامل واژن را پوشانده است)
  • دیواره عرضی واژن (دیوار یا غشای تقسیم کننده در واژن)
  • آپلازی (نبود اندام یا بافت) واژن، سرویکس و یا رحم

دلایل عملکردی

  • بی­اشتهایی/پرخوری
  • بیماری­های مزمن (نظیر سل)
  • افزایش وزن بیش از حد و یا کاهش وزن
  • سوء تغذیه
  • افسردگی و یا سایر بیماری­های روانی
  • سوء مصرف دارو
  • استفاده از داروهای روان­پریشی (داروهایی که برای تثبت یا بهبود وضعیت ذهنی و رفتاری تجویز شده است)
  • استرس بیش از حد
  • تمرین بیش از حد
  • تضعیف سیکل­های جنسی با استفاده از قرص­های ضدبارداری

درمان امنوره وقطع قاعدگی

علایم آمنوره چیست؟

علایم آمنوره به اختلالات زمینه­ای بستگی دارد تا وضعیت بوجود آمده. علایم اضافی می­تواند بسته به شرایط همراه نیز دیده شود.

  • Galactorrhea (سینه در زنانی که باردار و یا در مرحله شیردهی نیستند، شروع به تولید شیر می­کند)، سردرد و یا کاهش دید محیطی به عنوان یکی از نشانه­های تومورهای داخل مغزی به حساب می­آید.
  • افزایش رشد مو با الگوی مردانه (hirsutism) در اثر افزایش اندوژن­ها (هورمونی که منجر به توسعه و تکامل دستگاه تناسلی نر می­شود).
  • خشکی واژن، گرگرفتگی، تعریق شبانه یا خواب آشفته می­تواند به عنوان نشانه ناکارآمدی تخمدان و یا نارسایی پیش از بلوغ تخمدان در نظر گرفته شود.
  • افزایش وزن و یا کاهش وزن قابل توجه ممکن است وجود داشته باشد.
  • اضطراب بیش از حد می­تواند در زنان مرتبط با اختلالات روان­پریشی مشاهده شود.

چه زمانی نیاز به مراقبت پزشکی می­باشد.

زمانی که دختر ۱۴ ساله باشد و خصوصیات جنسی ثانویه وی (به عنوان مثال رشد سینه و موی ناحیه تناسلی) شروع نشده باشد و یا دختران ۱۶ ساله که قاعده­گی اول خود را نشان نداده باشد با پزشک متخصص مشورت کنید.

در مورد زنانی که در حال حاضر در دوره قاعده­گی می­باشند، در صورتی که سه دوره پشت سر هم قاعده­گی را از دست بدهند باید به پزشک مراجعه کنند.

چگونه آمنوره را تشخیص دهیم

پزشک ممکن است به منظور ارزیابی علت بروز آمنوره تست­های زیر را انجام دهد:

  • تست­های خونی برای ارزیابی سطح هورمون­های ترشح شده از غده هیپوفیز (FSH، LH، TSH و پرولاکتین) و تخمدان (استروژن) صورت می­گیرد.
  • اولتراسونوگرافی ناحیه لگن ممکن است برای ارزیابی اختلالات دستگاه تناسلی و یا مشاهده تخمدان پلی کیستیک مورد استفاده قرار می­گیرد.
  • CT-scan یا MRI ناحیه سر برای حذف عوامل آمنوره با منشاء هیپوفیز و هیپوتالاموس

در صورتی که نتایج این تست­ها مبهم و بدون نتیجه باشد، تست­های اضافی مورد اجرا قرار می­گیرد که شامل:

  • تست عملکرد تیروئید
  • ارزیابی سطح پرولاکتین
  • Hysterosalpingogram (آزمایش اشعه ایکس) یا سونوگرافی با انفوزیون سالین (SIS)، که هر دو بر روی رحم صورت می­گیرد.
  • Hysteroscopy (مشاهده بصری محوطه رحم)

آمنوره را چگونه درمان کنیم

  • در برخی از زنان، کمبودهای تغذیه­ای ایجاد شده توسط رژیم غذایی می­تواند منجر به آمنوره شود. چنین زنانی باید رژیم غذایی بالانس شده­ای را مصرف کنند.
  • در برخی از زنان، وزن بدن بیش از حد می­تواند منجر به آمنوره شود. در چنین افرادی باید میزان چربی در رژیم غذایی محدود شود و به منظور حفظ وزن ایده­آل بدن ورزش­های منظمی داشته باشند.
  • تمرین شدید بیش از ۸ ساعت در هفته منجر به آمنوره می­شود. برنامه ورزشی متداول منجر به بازگشت قاعده­گی عادی می­شود.
  • در زنان با بی­اشتهایی عصبی و یا کاهش وزن شدید، سیکل­های قاعده­گی طبیعی و عادی می­تواند توسط روش­های درمانی و ایجاد وزن بدن طبیعی بازگردد.
  • در صورتی که آمنوره در اثر فشارهای عاطفی ایجاد شود، یافتن­های روش­های برای غلبه بر استرس می­تواند مفید باشد.
  • ایجاد الگوی زندگی سالم از طریق اجتناب از مصرف الکل و سیگار نیز کمک کننده می­باشد.

درمان امنوره سنتی

 درمان تاخیر در قاعدگی یا امنوره 

درمان وابسته به علت ایجاد کننده آمنوره می­باشد. با مشخص شدن عامل ایجاد کنند، درمان در جهت برطرف کردن بیماری­ زمینه­ای صورت می­گیرد که منجر به ایجاد و برگشت قاعده­گی طبیعی می­شود. در موارد اختلالات آناتومیکی دستگاه تناسلی، جراحی باید صورت بگیرد.

برخی از علل ایجاد کننده آمنوره می­تواند به صورت درمان دارویی کنترل شود. مثال­هایی در این رابطه عبارتند از:

  • آگونیست­های دوپامین نظیر بروموکریپتین (Parlodel) یا پرگولید (Permax) در درمان هایپرپرولاتینمیا موثر می­باشد. در بسیاری از زنان، درمان با آگونیست­های دوپامین منجر به بازگرداندن عملکرد طبیعی هورمون­های تخمدان و تخمک­گذاری می­شود.
  • درمان­های جایگزین هورمون: شامل استفاده از استروژن و پروژستین در زنانی می­باشد که دچار کمبود استروژن می­باشد، چرا که عملکرد تخمدان جایگزین نمی­شود.
  • مت­مورفین (گلوکوفاژ): دارویی می­باشد که به صورت موفق در زنان با سندروم تخمدان پلی­کیستیک برای القاء تخمک­گذاری مورد استفاده قرار می­گیرد.
  • در برخی موارد، داروهای ضدبارداری خوراکی برای بازگرداندان سیکل­های قاعده­گی عادی و طبیعی و نیز جایگزینی استروژن در زنان آمنوره که تمایلی به بارداری ندارند مورد استفاده قرار می­گیرند. پیش از تجویز داروهای ضدبارداری خوراکی، خروج خون با تزریق پروژسترون یا تجویز خوراکی mg 10-5 از داروی مدروکسی­پروژسترون (Provera) برای ۱۰ روز صورت می­گیرد.

گزینه ­های جراحی برای آمنوره چیست؟

  • برخی از تومورهای هیپوفیز و هیپوتالاموس نیازمند جراحی می­باشند و در برخی موارد نیز با اشعه درمانی نیز می­باشد.
  • زنان با چسبندگی داخل رحمی نیازمند از بین بردن و جدا کردن بافت اسکار می­باشد.
  • روش­های جراحی مورد نیاز برای ناهنجاری­های دستگاه تناسلی بسته به موقعیت بالینی اختصاصی دارد.

پیگیری آمنوره

  • پیگیری در زنان با آمنوره با دلیل ناکارآمدی تخمدان باید صورت بگیرد. این بررسی باید برای ارزیابی جایگزینی هورمون­های تخمدان و نیز جستجوی توسعه شرایط همراه صورت می­گیرد.

چگونه از آمنوره پیشگیری کنیم

با نگهداری وزن بدون در میزان نرمال، دختران می­توانند از بروز آمنوره اولیه ناشی از افزایش یا از دست دادن وزن جلوگیری کنند.

پیش­آگهی آمنوره چیست؟

آمنوره به طور معمول وضعیتی نیست که زندگی فرد را به خطر بیندازد. پیش­آگهی آمنوره وابسته به شرایط زمینه­ای و روش­های درمانی در دسترس می­باشد. برای بسیاری از زنان، داروها، تغییر سبک زندگی و یا جراحی منجر به بهبود آمنوره می­شود.آمنوره با کاهش تراکم استخوان و افزایش میزان شکستگی مرتبط می­باشد.

رژیم غذایی و فعالیت

زنان با اختلالات مشخص شده تغذیه­ای باید توسط تیم شامل متخصصین مختلف مورد بررسی و معاینه قرار بگیرند. مشاوره­های تغذیه­ای به تنهایی برای درمان این زنان کافی نمی­باشد.در برخی موارد، کمبودهای مواد مغذی ایجاد شده توسط رژیم غذایی و تمرین می­تواند منجر به بروز آمنوره حتی در شرایط نبود اختلالات روان­پریشی می­شود. محدود کردن چربی نیز می-تواند در برخی موارد نقش داشته باشد. غالباً توضیح ساده نیاز برای تعادل انرژی با بررسی میزان دریافت انرژی برطرف می-­شود. در چنین شرایطی، مشاور تغذیه­ای می­تواند بسیار کمک کننده باشد. تمرین شدید بیش از ۸ ساعت در هفته می­تواند منجر به آمنوره شود. همانطور که در بالا به آن اشاره شد، در برخی از موارد با تنظیم مناس رژیم غذایی می­تواند بر این مشکل فائق آمد.

بررسی­های طولانی مدت

نیاز برای مراقبت مداوم به صورت مکانیسم مختل کننده سیکل قاعده­گی و میل و نیازهای بیمار تعریف می­شود. بیماران با ناکارآمادی اولیه تخمدان باید سالیانه به منظور ارزیابی میزان هورمون­های تخمدانی و نیز شناسایی شرایط مرتبط که می­تواند با مکانیسم­های پاتوژنیک که در نهایت منجر به اختلال در سیکل قاعده­گی می­شود، در ارتباط باشد باید صورت بگیرد. بیماران را در ۲ سال اول هر ۶-۳ ماده برای ارزیابی هورمون­های تخمدانی و نیز شرایط همراه که مرتبط با مکانیسم­های پاتوژیکی که منجر به اختلال در سیکل قاعده­گی می­شوند، ملاقات کنید.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

code